การถ่ายน้ำหนักลงดิน คือ กระบวนการถ่ายน้ำหนักของสิ่งก่อสร้างหรือโครงสร้างถูกส่งผ่านฐานราก (foundation) ลงสู่ชั้นดินที่รองรับ ฐานรากมีหน้าที่กระจายน้ำหนักจากโครงสร้างให้สม่ำเสมอและถ่ายลงสู่ดินอย่างปลอดภัย เพื่อป้องกันการทรุดตัว 

ประเภทของฐานรากที่ใช้ในการถ่ายน้ำหนักลงดิน:

               ฐานรากตื้น (Shallow Foundation) คือ โครงสร้างฐานรากที่วางอยู่บนชั้นดินโดยตรง โดยไม่มีเสาเข็มรองรับ เหมาะสำหรับอาคารที่มีน้ำหนักไม่มาก และสร้างบนดินที่มีความแข็งแรงพอสมควร หรือในกรณีที่ไม่สามารถตอกเสาเข็มได้ 

รายละเอียดเพิ่มเติม:

• ลักษณะ:

ฐานรากตื้นจะวางอยู่บนชั้นดินที่มีความแข็งแรงสูง สามารถรับน้ำหนักของอาคารได้โดยตรง 

• ความลึก:

ความลึกของฐานรากตื้นจะอยู่ที่ไม่เกินความกว้างของฐานราก หรือพ้นอิทธิพลของการแข็งตัวของน้ำในดินในฤดูหนาว 

• การใช้งาน:

ฐานรากตื้นนิยมใช้ในพื้นที่ที่มีดินแข็ง หรือในอาคารที่มีน้ำหนักไม่มาก เช่น บ้านพักอาศัย หรืออาคารขนาดเล็ก 

• ข้อดี:
  • ค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างต่ำกว่าฐานรากลึก 
  • ติดตั้งง่ายและรวดเร็วกว่า 
• ข้อเสีย:
  • ไม่เหมาะกับพื้นที่ดินอ่อน หรือพื้นที่ที่มีการทรุดตัวของดินสูง 
  • อาจไม่สามารถรับน้ำหนักของอาคารขนาดใหญ่ หรืออาคารที่มีการใช้งานที่ต้องการความมั่นคงสูงได้ 
• ประเภทของฐานรากตื้น:
  • ฐานรากแผ่ (Spread Foundation): เป็นฐานรากที่กระจายน้ำหนักของอาคารลงสู่พื้นดินโดยตรง 
  • ฐานรากแผ่เดี่ยว (Isolated Footing): ฐานรากที่รองรับเสาต้นเดียว 
  • ฐานรากแผ่ร่วม (Combined Footing): ฐานรากที่รองรับเสามากกว่าหนึ่งต้น 
  • ฐานรากแผ่ปูพรม (Raft Foundation): ฐานรากที่วางบนพื้นที่ขนาดใหญ่ 

               ฐานรากลึก (Deep Foundation) คือ โครงสร้างฐานรากที่ออกแบบมาเพื่อถ่ายน้ำหนักของอาคารหรือสิ่งก่อสร้างลงสู่ชั้นดินที่มีความแข็งแรงในระดับลึก โดยทั่วไปจะใช้ในกรณีที่ชั้นดินใกล้ผิวดินไม่สามารถรับน้ำหนักได้เพียงพอ มักใช้เสาเข็มเป็นส่วนประกอบหลักในการถ่ายน้ำหนักลงสู่ชั้นดินลึกลงไป 

ลักษณะสำคัญของฐานรากลึก:

• การถ่ายน้ำหนัก:

ฐานรากลึกจะถ่ายน้ำหนักของอาคารผ่านเสาเข็มลงสู่ชั้นดินที่แข็งแรงกว่าที่อยู่ลึกลงไป 

• เหมาะสำหรับ:

ดินอ่อน ดินเหนียว หรือดินที่ไม่สามารถรับน้ำหนักได้ดี 

• ประเภท:

ฐานรากเสาเข็ม (Pile Foundation) เป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยที่สุด 

• ข้อดี:

ช่วยเพิ่มความมั่นคงและสามารถรับน้ำหนักได้มากขึ้น 

• ข้อควรพิจารณา:

การตอกเสาเข็มอาจก่อให้เกิดแรงสั่นสะเทือนที่อาจส่งผลกระทบต่ออาคารใกล้เคียงได้ 

บทความนี้เขียนและตรวจสอบโดย

นายธนะชัย เพ็ญสุภา

Structural Engineer, Rhino Rebar and Precast Co.,Ltd.

ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม (กว.) โดยสภาวิศวกร