เมื่อเกิดปัญหาน้ำท่วมขังในพื้นที่ก่อสร้าง หลายคนมักกังวลว่าโครงสร้างคอนกรีตที่หล่อเสร็จแล้วจะเสียหายหรือไม่ ในความเป็นจริง โครงสร้างคอนกรีตที่บ่มได้อายุและได้กำลังอัดตามแบบแล้วแทบไม่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมขังระยะสั้น เช่นเดียวกับ ฐานรากลึก (Deep Foundation) หรือระบบเสาเข็ม ที่ถ่ายน้ำหนักโครงสร้างลงสู่ชั้นดินลึกและชั้นทรายด้านล่าง

ส่วนชั้นดินผิวด้านบนใน Boring Log นั้น Top Soil (ดินชั้นบนสุด) จะอยู่นอกรายการคำนวณกำลังรับน้ำหนักของฐานรากลึกเสมอ ในทางวิศวกรรมโยธาถือว่าดินชั้นบนมีกำลังแบกทานต่ำมากและไม่ปลอดภัยเพียงพอสำหรับใช้รองรับน้ำหนักของโครงสร้างถาวร

ในทางกลับกัน โครงสร้างที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดจนถึงขั้นวิกฤตหลังน้ำลด คือ “ฐานรากตื้น (Shallow Foundation) หรือ ฐานรากแผ่” ที่กำลังอยู่ระหว่างการเปิดหน้าดินขุดหลุมก่อสร้าง

1. ทำไม “ฐานรากตื้น” ถึงรับเคราะห์หนักที่สุดหลังน้ำลด?

ตามหลักวิศวกรรมปฐพี กำลังรับน้ำหนักปลอดภัยของดิน (q_a) ของฐานรากแผ่ ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของดินที่ระดับท้องฐานรากโดยตรง

เมื่อเกิดน้ำท่วมขังจนดินอยู่ในสภาวะอิ่มตัวด้วยน้ำ (Saturated Condition) แรงดันน้ำในช่องว่างเม็ดดิน (Pore Water Pressure) จะพุ่งสูงขึ้น ส่งผลให้ หน่วยแรงประสิทธิผล (Effective Stress) ของดินลดลงอย่างมาก ทั้งแรงยึดเหนี่ยวของเม็ดดิน (Cohesion) และมุมเสียดทานภายใน (Internal Friction Angle) จะลดฮวบลง กำลังรับน้ำหนักของดินก้นหลุมจึงอาจลดลงมากกว่าครึ่งหนึ่งของค่าที่วิศวกรโครงสร้างได้ประเมินไว้ในสภาวะปกติ

2. แผลใหญ่หน้างาน: ระดับท้องฐานรากที่ไม่ตรงตามแบบวิศวกร

ปัญหาคลาสสิกที่พบบ่อยมากในไซต์งานก่อสร้างจริง คือ “การวางตำแหน่งท้องฐานรากตื้นไม่ตรงตามแบบที่วิศวกรกำหนด”

ในแบบก่อสร้าง วิศวกรโครงสร้างมักกำหนดระดับขุดลึกก้นหลุมไว้ลึกพอสมควร (เช่น -1.50 ถึง -2.00 เมตร และตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยในการก่อสร้าง พ.ศ. 2566 ร่วมกับมาตรฐานงานฐานราก มยผ. 1105-64 กำหนดให้ฐานรากแผ่หรือฐานรากตื้น ต้องมีความลึกที่ฝังในดินจากระดับผิวดินถึงระดับต่ำสุดของฐานรากไม่น้อยกว่า 1.00 เมตร) เพื่อให้มั่นใจว่าท้องฟุตติ้งได้วางอยู่บนชั้นดินเดิมที่มีความแน่นสม่ำเสมอ

แต่ในทางปฏิบัติ ช่างหน้างานมักขุดตามความสะดวก หรือเมื่อเจอน้ำใต้ดินซึมก็รีบหยุดขุดที่ระดับเพียง -0.50 ถึง -0.80 เมตร ซึ่งยังเป็นชั้น Top Soil (หน้าดินเดิม) หรือ ชั้นดินถมใหม่ ที่เต็มไปด้วยเศษวัชพืชและไม่มีการบดอัดตามหลักวิศวกรรม

3. Checklist 3 ข้อสำคัญ ตรวจดินก้นหลุมฐานรากตื้นก่อนสั่งเทคอนกรีต

เพื่อความปลอดภัยของอาคารในระยะยาว ก่อนสั่งเทคอนกรีตฐานรากแผ่หลังน้ำลด ทีมช่างและโฟร์แมนต้องตรวจเช็ก 3 จุดนี้อย่างเคร่งครัด:

4. กู้สปีดงานโครงสร้างอย่างมั่นใจ ด้วยเหล็กสำเร็จรูป Rhino Rebar

การเคลียร์หน้างานและปรับระดับดินก้นหลุมอาจทำให้เสียเวลาไปบ้าง แต่เพื่อแลกกับความปลอดภัยของอาคาร นี่คือขั้นตอนที่ข้ามไม่ได้ และเพื่อช่วยชดเชยเวลาที่สูญเสียไปให้กับไซต์งานก่อสร้าง Rhino Rebar พร้อมสนับสนุนงานโครงสร้างของคุณ:

• เหล็กสำเร็จรูปพร้อมยก (Pre-assembled Footing): ผลิต ดัด และผูกประกอบเสร็จตามแบบคำนวณของวิศวกรโครงสร้างทุกระยะทาบและข้อกำหนด มั่นใจได้ในมาตรฐาน 100%
• สต็อกปลอดภัย ไร้สนิม ไร้โคลน: โรงงานของเราตั้งอยู่บนพื้นที่ดอน ยกพื้นสูง จัดเก็บเหล็กในอาคารปิดแห้งสนิท พร้อมส่งตรงถึงหน้างานทันทีที่ก้นหลุมพร้อม ยกวางลงหลุมและสั่งคอนกรีตเทได้ทันที ประหยัดเวลาหน้างานได้หลายวัน
• วิศวกรพร้อมให้คำปรึกษา: สำหรับผู้ประสบภัยหรือช่างหน้างานที่เปิดหน้าดินแล้วไม่แน่ใจเรื่องสภาพชั้นดินก้นหลุม สามารถถ่ายรูปหน้างานและแบบก่อสร้าง ส่งเข้ามาให้ทีมวิศวกรโครงสร้าง Rhino Rebar ช่วยตรวจสอบเบื้องต้น (Visual Inspection) ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย